داشت . او پس از آن كه به رياست شربتخانهء مزبور برگزيده شد به حكيم خيرى معروف گشت و اينك نيز بيشتر به اين نام شناخته مىشود . حكيم خيرى در بين مردم از محبوبيت خاصى برخوردار بود و در كار خويش نيز تبحرى داشت . چند كتاب شعر و يك كتاب داروسازى هم به او نسبت داده مىشود . دامنهء فعاليت شربتخانهء خيريهء شاهى به‌تدريج چنان گسترش پيدا كرد كه حكيم خيرى مجبور شد از دو پسر خود ، كه آن‌ها هم پزشك بودند ، تقاضاى همكارى و كمك كند . يكى از اين دو پسر حكيم نور الدين على و ديگرى حكيم شرف نام داشت . بعدها حكيم نور الدين على پزشك دربار شاه عباس كبير گرديد و خود حكيم خيرى در اواخر عمر كنج عزلت اختيار كرد و درويش شد . ما از تاريخ وفات او اطلاعى نداريم اما اين را مىدانيم كه پسرش نور الدين على كه به جانشينى وى رئيس شربتخانهء خيرى پادشاهى گرديد در سال 1032 وفات يافت . بيشتر كتبى كه در اين دوره دربارهء داروسازى نوشته شده است اقربادين يا قربادين ناميده مىشوند . اين لغت داراى ريشهء يونانى بوده و در زبان يونانى به معنى « صورت » و « ثبت » است و در زبان فارسى نيز به كتبى اطلاق مىگردد كه نام داروها در آن به ترتيب ذكر شده باشند . ما به حق بايد بحث خود را دربارهء قربادين‌هائى كه در دورهء صفويه نوشته شده‌اند با شرح كتاب تحفه المومنين ، كه نسبت به كتب مشابه خود از اهميت به مراتب بيشترى برخوردار است شروع كنيم . تاليف اين كتاب در سال 1080 به پايان رسيده و به نام شاه سليمان شده است و به همين دليل هم گاهى تحفهء سليمانى ناميده مىشود اين كتاب را نبايد با كتاب ديگرى به همين نام « 1 » كه توسط محمد هاشم بن محمد طاهر تهرانى در همان ايام نوشته شده است اشتباه كرد . من راجع به اين كتاب كوچك بعدا صحبت خواهم كرد . همانطور كه از نام كتاب برمىآيد تحفه المومنين توسط دو نفر تاليف شده است و اين دو نفر يك پدر و پسر بودند . پدر ميرزا محمد زمان تنكابنى نام داشت و خود فرزند يك طبيب بود . او و پدرش هر دو از طبيبان دربارى بودند . پسر ميرزا محمد زمان نيز از زمره پزشكان دربارى بود . مؤلفين كتاب ، در باب اول آن كه تشخيص ناميده مىشود دلايل تاليف كتاب را ذكر كرده‌اند و گفته‌اند كه علت اصلى تاليف كتاب فقدان كتاب جامعى در اين زمينه به زبان فارسى است در اين بخش از كتاب تاريخ تصنيف داروسازى از زمان ديئوسقوريدس « 2 » كه به تصور ايشان اولين كسى است كه اقدام به نوشتن قربادين كرده است و ادامهء اين كار در يونان و جهان اسلام و بالاخره در دورهء نويسندگان مؤخرتر شرح داده شده و تاكيد گرديده كه اين

--> ( 1 ) - منظور كتاب تحفهء سليمانى است - مترجم ( 2 ) - Dioscorides